Jagat je srednjovekovna tvrđava čiji se ostaci nalaze na planini Bić, iznad Priboja i reke Lim. Ruševine tvrđave se uzdižu na uzvišenju Grad, na oko 926 metara nadmorske visine. Naziv tvrđave potiče iz staroslovenskog jezika što u prevodu znači crni dud.
Istorija tvrđave Jagat
Grad Jagat je jedan od devet srednjovekovnih gradova u Limskoj dolini i podignut je kako bi se kontrolisao put Limskom dolinom, ali i kako bi pružao zaštitu obližnjim manastirima Banja i Mažići. Tačan datum nastanka grada nije poznat, a prvi put se pominje sredinom petnaestog veka. U podnožju tvrđave postojao je srednjovekovni trg, oko koga je nastao današnji Priboj. Tvrđava se tokom svoje istorije zvala i Bišćanski grad, Zaklon Bišćanski i Pribon.
Kroz istoriju, tvrđava je potpadala pod vlast Srba, Turaka i Bosanaca. Nekoliko puta je uništavana i ponovo obnavljanja. Njeno konačno uništenje desilo se 1832. godine, kada je vojska bosanskog vođe opozicije, Huseina Gradaščevića, za vreme bune protiv Turaka, upala na tvrđavu. Ubili su oko 200 turaka i tvrđavu u potpunosti razorili i spalili.
Tokom Drugog svetskog rata, za vreme italijanske okupacije Priboja, zabeleženo je da su italijanski vojnici uzimali kamen sa ostatka tvrđave. Oni su od tog kamena gradili bunkere nedaleko od Priboja.
Izgled tvrđave Jagat
Tvrđava ima trougaonu osnovu, a ostaci zidova su visoki 2,5 metara. U gornjem gradu, što je neuobičajeno, tvrđava je imala bunar pitke, izvorske vode, što joj je omogućavalo da dugo odoleva opsadama. Donžon kula smeštena je na severozapadnoj strani tvrđave i imala je u sebi cisternu za skupljanje vode. Debljina zidova kule iznosila je 2,8 metara. Druga kula bila je smeštena na severoistočnom delu uzvišenja. Sa te strane je prilaz tvrđavi bio najlaksi. Bedem debljine 1,2 metara i dužine oko 90 metara, povezivao je ovu kulu sa ostatkom utvrđenja. Ovaj bedem je očuvan i dan danas u visini između 1,5 i 3,5 metara.
Tvrđava danas
Danas možemo videti samo ruševine tvrđave. Jasno je vidljiv zid koji je spajao kulu na severoistočnom delu uzvišenja sa ostatkom tvrđave. Od kula, ostali su samo ostaci temelja. Kod ostatka donžon kule, nalaze se oblikovane, kamene stepenice koje su se spuštale u donji nivo grada. Izvan zidina, na najvišem delu planine, nalazi se nekliko pećina na kojima se raspoznaju tragovi ručnog tesanja kamena i oblikovanja same pećine. Ceo lokalitet se donedavno nalazio u veoma lošem stanju, urastao u drveće i šiblje. Pored Jagata, na teritoriji opštine Priboj, nalaze se još 3 srednjovekovna utvrđenja: Ostro, Ravanjski grad i Oštrik, kao i jedno rimsko utvrđenje – Severin.
Pre četiri godine započeto je otkopavanje tvrđave, na kojem radi Zavičajni muzej Priboja na čelu sa direktorom Savom Derikonjićem. Višegodišnji projekat istraživanja tvrđave finansira Opština Priboj. Nakon iskopavanja, planira se rekonstrukcija tvrđave i stavljanje u turističku ponudu.
Ukoliko želite da pročitate još članaka o drugim tvrđavama u Srbiji, kliknite ovde.
