Planina Maljen se nalazi u zapadnoj Srbiji, jugoistočno od grada Valjeva. Pruža se pravcem istok-zapad u dužini od oko 25 kilometara. Najviši vrh je Kraljev sto, sa nadmorskom visinom od 1104 metara. Najpoznatije turističko mesto na planini Maljen su Divčibare, gradsko naselje i poznato planinsko-turističko mesto grada Valjeva. Divčibare se nalaze na oko 980 metara nadmorske visine.
Geografske karakteristike
Planina Maljen i njen zapadni deo Bukovi pripadaju grupi Valjevskih planina. Lanac Valjevskih planina počinje upravo planinom Maljen, na koju se nadovezuju planine: Povlen, Jablanik, Bobija, Medvednik, Sokolska planina, Jagodnja, Boranja i Gučevo.
Severni delovi planine Maljen su izgrađeni od krečnjaka i zato su njene severne ivice poprilično strmo zasečene. Strmom zasecanju doprineli su i rasedi, mehanički diskontinuiteti stenske mase, po kojima se odigralo kretanje, i to ne samo na severnom delu planine, već i na južnom. Južni delovi planine strmo padaju u Kosjerićku i crnogorsku kotlinu. Maljen se sastoji od stena različitih starosti.
Najviši vrhovi planine Maljen
Iako planina Maljen nije najviša planina u ovom lancu Valjevskih planina, može se pohvaliti time da čak 9 vrhova prelazi 1000 metara nadmorske visine:
- Kraljev sto (1.104 m)
- Crni vrh (Maljen) (1.098 m)
- Stražara (1.061 m)
- Golubac (Maljen) (1.056 m)
- Paljba (1.051 m)
- Velika pleća (1.037 m)
- Veliko brdo (1.036 m)
- Vlasovi (1.033 m)
- Zabalac (1.011 m)
Biljni svet planine Maljen
Planina Maljen je veoma bogata biljnim svetom, posebno drvećem. Cela planina, a naročito Divčibare, je poznata po livadama. Planina je bogata četinarskim šumama u kojima su zastupljeni beli i crni bor, jela, smrča, kleka i planinski bor. Šume crnog i belog bora čine dve trećine ukupne šumske površine. Planina Maljen je jedina planina na teritoriji Srbije koja poseduje šumu belog bora, bez učešća crnog bora. Na planini postoji i manja skupina planinskog bora, iako ova vrsta raste na nadmorskoj visini od preko 2000 metara. Što se tiče preostalih biljaka, u većim količinama su zastupljene: narcis, jaglika, vresak, šafran, majčina dušica, zlatni šumski ljiljan, lincura, mrazovac i tako dalje. U šumama se mogu pronaću plodovi, koji su upotrebljivi za ljudsku ishranu. Rasprostranjeni su: šumska jagoda, divlja malina, kupina i borovnica.
Životinjski svet planine Maljen
Raznovrsnost biljnog sveta učinila je da planina bude bogata i životinjskim svetom. Na planini Maljen je nekada postojao veći broj vukova i lisica. Njihov broj je u poslednje vreme znatno umanjen, što je dovelo do toga da na planini srne postanu zastupljenije. Sporadično se mogu videti i divlja svinja, belica i kuna zlatica, čije je krzno izuzetno cenjeno. Nekada je na ovoj planini u velikoj meri bio zastupljen beloglavi sup, ali ga je u poslednje vreme sve manje. Može se pronaći u klisuri Crne reke i ima gnezda na nepristupačnim, okomitim stranama u predelu Ljutog krša, Golupca i Crvenog brega. Poslednja istraživanja pokazuju da se beloglavi sup više ne gnezdi na ovom lokalitetu. Rečice koje nastaju na planini Maljen su bogate krkušom, klenom, zlataćem i potočnim rakom.
Na Divčibarama se nalazi vodopad Skakalo, koji se nalazi na sedmom mestu, na listi najviših vodopada Srbije. Nalazi se na reci Manastirici i visok je čak 30 metara.
Planina Maljen je već decenijama izletište, letovalitšte, odmaralište i škola u prirodi. Dobra je putna mreža sa gradskim naseljima Valjevo, Kosjerić i Mionica, kao i sa Beogradom i Šapcem. Preko planine Maljen vodi važna saobraćajnica, koja preseca Podrinjsko-valjevske planine u pravcu sever – jug, vodeći od Valjeva ka Kosjeriću, Požegi i Užicama.
